Ο Επίκουρος Καθηγητής Dr. Cihan Taştan, Μέλος του Διδακτικού Προσωπικού της Σχολής Μηχανικών και Φυσικών Επιστημών του Πανεπιστημίου Üsküdar, Τμήμα Μοριακής Βιολογίας και Γενετικής, και Διευθυντής του Κέντρου Εφαρμογών και Έρευνας Τεχνολογιών Διαγενετικών Κυττάρων (TRGENMER), καθώς και η Beyza Aydın, Υπεύθυνη Έρευνας & Ανάπτυξης (R&D) του TRGENMER, παραχώρησαν συνέντευξη στο περιοδικό Hedef Magazine, το οποίο εκδίδεται από τη Γενική Γραμματεία των Ενώσεων Εξαγωγέων Κλωστοϋφαντουργίας και Ενδυμάτων Κωνσταντινούπολης (İTKİB), σχετικά με το «Έργο Ανάπτυξης Σπόρων Βαμβακιού με Αυξημένο Μήκος και Αντοχή Ινών», το οποίο υλοποίησαν σε συνεργασία με την ASTER Textile στο πλαίσιο του Έργου Συνεργασίας Πανεπιστημίου-Βιομηχανίας.

Στη συνέντευξη συζητήθηκαν οι μελέτες με στόχο την αύξηση του μήκους και της αντοχής των ινών εγχώριων σπόρων βαμβακιού με τη βραβευμένη με Νόμπελ τεχνολογία επεξεργασίας γονιδιώματος CRISPR/Cas9, ο στόχος της Τουρκίας να μειώσει την εξάρτησή της από το εξωτερικό στο βαμβάκι, καθώς και οι στρατηγικές συμβολές που θα προσφέρει το έργο στον κλωστοϋφαντουργικό τομέα.

«Ο στόχος είναι να απελευθερωθεί το ιδιο-γενετικό δυναμικό του βαμβακιού»

Θα θέλαμε να μιλήσουμε για τη βραβευμένη με Νόμπελ γενετική ανακάλυψη, την τεχνολογία επεξεργασίας γονιδίων CRISPR/Cas9, πάνω στην οποία εργάζεστε.

Επίκ. Καθ. Cihan Taştan: Το CRISPR/Cas9 είναι μια βραβευμένη με Νόμπελ τεχνολογία επεξεργασίας γονιδίων που πυροδότησε έναν από τους μεγαλύτερους μετασχηματισμούς στους τομείς της βιοτεχνολογίας και της γενετικής μηχανικής τα τελευταία χρόνια. Αυτή η τεχνολογία, πάνω στην οποία εργάζομαι για πολλά χρόνια, μας επιτρέπει να παρεμβαίνουμε με ακρίβεια σε στοχευμένες περιοχές του γονιδιώματος των οργανισμών. Έτσι, μπορούν να επεξεργαστούν γονιδιακές περιοχές εντός του ίδιου του γονιδιώματος του φυτού που επηρεάζουν γεωργικά σημαντικά χαρακτηριστικά. Ειδικά για το βαμβάκι, αυτή η τεχνολογία μας παρέχει ένα σημαντικό πλεονέκτημα. Διότι οι πιο κρίσιμες παράμετροι στο βαμβάκι είναι το μήκος της ίνας, η αντοχή, η λεπτότητα και η σταθερότητα της ποιότητας. Χρησιμοποιώντας αυτή την τεχνολογία, στοχεύουμε στην απελευθέρωση του γενετικού δυναμικού του φυτού του βαμβακιού πιο ακριβώς, γρήγορα και ελεγχόμενα. Η προσέγγισή μας δεν είναι να μεταφέρουμε ένα ξένο γονίδιο από ένα εξωτερικό είδος στο φυτό· αντίθετα, είναι να ενισχύσουμε την ποιότητα των ινών επεξεργαζόμενοι συγκεκριμένες περιοχές εντός του ίδιου του γονιδιώματος του φυτού. Επομένως, αυτή η τεχνολογία μας επιτρέπει να αναπτύξουμε το εγγενές δυναμικό του βαμβακιού πολύ πιο γρήγορα και με επιστημονική ακρίβεια σε εργαστηριακό περιβάλλον.

Πώς προέκυψε το έργο;

Ξεκινήσατε το Έργο Ανάπτυξης Σπόρων Βαμβακιού με Αυξημένο Μήκος και Αντοχή Ινών. Πώς προέκυψε η ιδέα αυτού του έργου;

Επίκ. Καθ. Cihan Taştan & Beyza Aydın: Το έργο προήλθε από την ιδέα της συγκέντρωσης της κλωστοϋφαντουργικής ισχύος και της αγροτικής βιοτεχνολογικής ικανότητας της χώρας μας προς τον ίδιο στόχο. Η εργαστηριακή υποδομή φυτικής βιοτεχνολογίας που δημιουργήθηκε με την επένδυση της Aster Textile αποτελεί επίσης ένα απτό αποτέλεσμα αυτού του οράματος. Παρά την ισχυρή παραγωγική και εξαγωγική ικανότητα της Τουρκίας στον τομέα της Κλωστοϋφαντουργίας και της Ένδυσης, εξακολουθεί να παραμένει εξαρτημένη από ξένες πηγές όσον αφορά την υψηλής ποιότητας πρώτη ύλη βαμβακιού. Στην παγκόσμια αγορά κλωστοϋφαντουργίας, τα βαμβάκια μακριάς ίνας και υψηλής αντοχής, όπως το αμερικανικό Pima και το αιγυπτιακό Giza, ξεχωρίζουν στην αντίληψη της ποιότητας. Αν και η Τουρκία διαθέτει πολύ ισχυρό δυναμικό παραγωγής βαμβακιού, απαιτούνται πιο προηγμένες βιοτεχνολογικές προσεγγίσεις για να ανταγωνιστεί σε παραμέτρους ποιότητας όπως το μήκος και η ανθεκτικότητα των ινών. Ως εκ τούτου, η ιδέα του έργου γεννήθηκε από μια αναγκαιότητα: την ανάγκη να αναπτύξουμε τους εγχώριους σπόρους βαμβακιού με τρόπο που να ταιριάζει στο κλίμα και τις συνθήκες παραγωγής της χώρας μας, αυξάνοντας παράλληλα την ποιότητα των ινών σε διεθνώς ανταγωνιστικό επίπεδο. Στη βιομηχανία κλωστοϋφαντουργίας, το μήκος και η αντοχή των ινών δεν είναι απλά γεωργικά χαρακτηριστικά, αλλά στρατηγικές παράμετροι που καθορίζουν άμεσα την ποιότητα του νήματος, την ανθεκτικότητα του υφάσματος, την παραγωγική αμοιβαιότητα/απόδοση και την αξία του τελικού προϊόντος. Σε αυτό το πλαίσιο, με την εργασία που έχουμε αναπτύξει, στοχεύουμε η χώρα μας να επιτύχει μια ισχυρότερη θέση στις εξαγωγές βαμβακιού και κλωστοϋφαντουργικών προϊόντων υψηλής προστιθέμενης αξίας. Το επιστημονικό πλαίσιο του έργου βασίστηκε στους στόχους της διατήρησης των εγχώριων γενετικών πόρων βαμβακιού, της ενίσχυσης της ποιότητας των ινών και της αύξησης της ανταγωνιστικότητας της Τουρκίας στην παραγωγή βαμβακιού υψηλής προστιθέμενης αξίας.

Ποια είναι τα χαρακτηριστικά του γενετικά ενισχυμένου βαμβακιού;

Beyza Aydın: Η πιο θεμελιώδης διαφορά των φυτών βαμβακιού που έχουμε αναπτύξει είναι ότι έχουν σχεδιαστεί για να αυξάνουν το μήκος και την αντοχή των ινών του βαμβακιού που καλλιεργείται στη χώρα μας. Στο βαμβάκι, το μήκος της ίνας είναι ένα πολύ σημαντικό κριτήριο που μειώνει τα ποσοστά θραύσης στην παραγωγή νήματος και επιτρέπει την παραγωγή πιο ομοιόμορφου και υψηλότερης ποιότητας νήματος. Η αντοχή της ίνας είναι μία από τις βασικές παραμέτρους που καθορίζουν την ανθεκτικότητα τόσο στη διαδικασία παραγωγής όσο και στα τελικά προϊόντα. Η εστίασή μας σε αυτή τη μελέτη είναι η απόκτηση ισχυρότερων παραλλαγών όσον αφορά την ποιότητα των ινών, διατηρώντας παράλληλα το γενετικό δυναμικό των εγχώριων σπόρων βαμβακιού. Με άλλα λόγια, ο στόχος μας είναι να διασφαλίσουμε ότι αυτά τα φυτά δημιουργούν μια μετρήσιμη ποιοτική διαφορά σε ολόκληρη την αλυσίδα της κλωστοϋφαντουργίας, από το νήμα έως το ύφασμα. Επί του παρόντος, η εργασία αυτή περιλαμβάνει στάδια Έρευνας & Ανάπτυξης (R&D) και επικύρωσης που διεξάγονται υπό εργαστηριακές και ελεγχόμενες συνθήκες ανάπτυξης. Για τη μετάβαση στη χρήση από τους αγρότες, πρέπει να ολοκληρωθούν οι επικυρώσεις στο χωράφι, οι αναλύσεις απόδοσης, οι μετρήσεις ποιότητας και οι σχετικές διαδικασίες αδειοδότησης.

«Στοχεύουμε σε αύξηση της απόδοσης έως και 30-40% στην ποιότητα των ινών»

Πώς πιστεύετε ότι αυτό το έργο θα προσφέρει πλεονέκτημα στην Τουρκία στην εγχώρια παραγωγή βαμβακιού και θα μετασχηματίσει τις εισαγωγές βαμβακιού της Τουρκίας;

Επίκ. Καθ. Cihan Taştan: Παρά το γεγονός ότι είναι μια ισχυρή χώρα στον τομέα της Κλωστοϋφαντουργίας και της Ένδυσης, η Τουρκία εξαρτάται σημαντικά από ξένες πηγές για ποιοτικό βαμβάκι. Ενώ οι ετήσιες εισαγωγές βαμβακιού της χώρας μας παραμένουν σε πολύ υψηλά επίπεδα, οι εξαγωγές βαμβακιού υστερούν πολύ. Αυτή η κατάσταση μας δείχνει ότι η Τουρκία πρέπει να παράγει όχι απλώς περισσότερο βαμβάκι, αλλά υψηλότερης ποιότητας και μεγαλύτερης προστιθέμενης αξίας βαμβάκι. Ο κύριος στόχος μας σε αυτό το έργο είναι να συμβάλουμε στη μετάβαση της Τουρκίας από μια χώρα που εισάγει βαμβάκι σε μια χώρα που αναπτύσσει και εξαγάγει βαμβάκι υψηλής ποιότητας. Είναι γνωστό ότι οι εγχώριες ίνες βαμβακιού παραμένουν κοντότερες σε σύγκριση με τα διεθνή πρότυπα ποιότητας. Στοχεύουμε όχι μόνο να καλύψουμε αυτό το κενό, αλλά και να ανεβάσουμε το εγχώριο βαμβάκι σε ένα επίπεδο όπου θα μπορεί να ανταγωνιστεί βαμβάκια υψηλής ποιότητας μέσω της σωστής προσέγγισης γενετικής μηχανικής. Ακόμη και μια βελτίωση 15–20 τοις εκατό στην ποιότητα των ινών μπορεί να δημιουργήσει ένα σημαντικό άλμα στην ποιότητα του βαμβακιού της Τουρκίας. Οι στόχοι μας στην Έρευνα & Ανάπτυξη είναι η επίτευξη αύξησης της απόδοσης έως και 30–40 τοις εκατό στις ίνες που λαμβάνονται από εγχώριους σπόρους. Αυτή η εξέλιξη θα επηρεάσει όχι μόνο τη γεωργική παραγωγή, αλλά ολόκληρη την αλυσίδα νήματος, υφάσματος, ένδυσης και εξαγωγών. Σε τέτοια έργα, η μεταφορά της εργαστηριακής επιτυχίας στην παραγωγή στο χωράφι και την εμπορική παραγωγή απαιτεί χρόνο. Αναμένουμε πιο ορατά αποτελέσματα εντός λίγων ετών· και σε μια πενταετή προοπτική, θα μπορούσε να φτάσει σε ένα σημείο όπου θα δημιουργήσει δυναμικό εξαγωγών υψηλής προστιθέμενης αξίας για την εθνική οικονομία.

Ποια θα είναι τα μεγαλύτερα πλεονεκτήματα της νέας ποικιλίας για τους αγρότες; Θα υποστηρίξει το κλίμα των περιοχών την προσαρμογή της νέας ποικιλίας;

Beyza Aydın: Τα βαμβάκια με πιο ανθεκτική δομή ινών μπορούν να μειώσουν την απώλεια ποιότητας κατά τη συγκομιδή και την επεξεργασία. Η πρόληψη προβλημάτων όπως η θραύση των ινών, η υποβάθμιση της ποιότητας και η φύρα (απώλειες), ειδικά κατά τη συγκομιδή, μεταφράζεται άμεσα σε οικονομικό πλεονέκτημα για τον αγρότη. Η ανάπτυξη ανθεκτικών βαμβακιών με ενισχυμένη ποιότητα ινών έχει τη δυνατότητα να αυξήσει την εμπορική αξία του προϊόντος. Οι αγρότες μπορούν να λάβουν υψηλότερη αξία από την ίδια έκταση όχι μόνο σε ποσότητα, αλλά και σε ποιότητα. Αυτό μπορεί να ενισχύσει το εισοδηματικό μοντέλο των παραγωγών βαμβακιού. Εργαζόμαστε με παραδοσιακούς/παλαιούς σπόρους και εγχώριους γενετικούς πόρους από διάφορες περιοχές της χώρας μας, οι οποίοι μπορούν να προσαρμοστούν σε διάφορα κλίματα και συνθήκες καλλιέργειας. Αυτή η προσέγγιση είναι σημαντική προκειμένου τα φυτά που αναπτύσσονται να εμφανίζουν ισχυρότερη προσαρμογή στις περιοχές παραγωγής βαμβακιού της Τουρκίας. Σχεδιάζουμε επίσης μια μελέτη έργου σχετικά με τη δυνατότητα καλλιέργειας των φυτών βαμβακιού που αναπτύσσουμε σε συνθήκες ρεγόλιθου παρόμοιες με το σεληνιακό έδαφος. Αυτό δείχνει ότι αντιμετωπίζουμε τη γεωργική βιοτεχνολογία όχι μόνο για τις σημερινές ανάγκες, αλλά και για ένα βιώσιμο και προσανατολισμένο στο διάστημα αγροτικό όραμα του μέλλοντος.

Προκλήσεις που αντιμετωπίστηκαν κατά τη τεχνική διαδικασία

Καταφέρατε να μειώσετε αλλαγές που θα μπορούσαν να διαρκέσουν χιλιάδες χρόνια με τις κλασικές μεθόδους βελτίωσης σε μόλις λίγα χρόνια σε εργαστηριακό περιβάλλον. Ποιοι ήταν οι πιο τεχνικά απαιτητικοί παράγοντες για εσάς κατά τη διάρκεια αυτής της διαδικασίας;

Beyza Aydın: Αυτό το έργο είναι αποτέλεσμα μιας εντατικής διαδικασίας Έρευνας & Ανάπτυξης που συνεχίζεται για περίπου τρία χρόνια. Η διαδικασία δεν περιορίζεται απλώς σε έναν θεωρητικό σχεδιασμό γονιδίων. Ένα από τα πιο κρίσιμα στάδια ήταν ο προσδιορισμός των υποψήφιων γονιδίων που σχετίζονται με την ανάπτυξη και την αντοχή των ινών του βαμβακιού, καθώς και η δημιουργία της στρατηγικής στόχευσης CRISPR που θα εφαρμοζόταν σε αυτά τα γονίδια.

Επίκ. Καθ. Cihan Taştan: Αναλύοντας μαζί τη βιβλιογραφία, τις αξιολογήσεις βιοπληροφορικής και τα δεδομένα βιολογίας του βαμβακιού, σχεδίασα μια προσέγγιση στοχευμένης τροποποίησης 16 γονιδίων και δόμησα τον αγωγό (pipeline) επιστημονικής ανάπτυξης του έργου σύμφωνα με αυτούς τους στόχους. Αυτός ο σχεδιασμός στη συνέχεια υποστηρίχθηκε από εργαστηριακές βελτιστοποιήσεις, μελέτες μετασχηματισμού και διαδικασίες φαινοτυπικής επαλήθευσης. Κατά τη διάρκεια της πειραματικής διαδικασίας, αντιμετωπίσαμε εκατοντάδες ανεπιτυχή φυτά, πολυπληθείς αποτυχημένες προσπάθειες μετασχηματισμού και βελτιστοποίησης. Η επιλογή των κατάλληλων υποστρωμάτων ανάπτυξης, η καλλιέργεια φυτών υπό ελεγχόμενες συνθήκες, η ρύθμιση των φωτοπεριόδων, η διατήρηση υγιούς ανάπτυξης σε θαλάμους κλίματος και η επαλήθευση των φυτών μετά τη γενετική επεξεργασία ήταν τα πιο κρίσιμα στάδια αυτής της διαδικασίας. Επιπλέον, περισσότεροι από 10 μεταπτυχιακοί φοιτητές μας έχουν συμβάλει σε αυτό το έργο.

Πώς η αύξηση της ποιότητας των ινών θα επηρεάσει άμεσα την απόδοση του νήματος και του υφάσματος;

Επίκ. Καθ. Cihan Taştan: Η ποιότητα του βαμβακιού είναι ένας από τους πιο κρίσιμους καθοριστικούς παράγοντες στην αλυσίδα της κλωστοϋφαντουργίας. Καθώς το μήκος των ινών αυξάνεται, μπορούν να παραχθούν πιο ομοιόμορφα, ανθεκτικά και λιγότερο επιρρεπή σε θραύση νήματα. Η αυξημένη αντοχή των ινών ενισχύει την παραγωγική αμοιβαιότητα/απόδοση κατά τη διαδικασία κλώσης του νήματος και βελτιώνει την ανθεκτικότητα του τελικού υφάσματος. Αυτό αντανακλάται άμεσα στην ποιότητα, τη διάρκεια ζωής και την αξία του κλωστοϋφαντουργικού προϊόντος στη διεθνή αγορά. Ο στόχος μας δεν είναι απλώς η παραγωγή ινών βαμβακιού· είναι η διασφάλιση μιας μετρήσιμης βελτίωσης της ποιότητας σε ολόκληρη την αλυσίδα, από την ίνα στο νήμα, από το νήμα στο ύφασμα και από το ύφασμα στο τελικό προϊόν. Η παροχή υψηλής ποιότητας βαμβακιού από εγχώριες πηγές μπορεί να ανεβάσει την ισχύ της Τουρκίας σε αυτόν τον τομέα σε ένα πιο στρατηγικό επίπεδο. Εάν η Τουρκία μπορέσει να αναπτύξει το δικό της υψηλής ποιότητας βαμβάκι και να το ενσωματώσει στην κλωστοϋφαντουργία της, μπορεί να γίνει όχι μόνο παραγωγός, αλλά μια χώρα που θέτει πρότυπα ποιότητας και εξαγάγει προϊόντα υψηλής προστιθέμενης αξίας.

Πώς μετράται στο χωράφι η αύξηση της απόδοσης έως και 30-40% που επιτυγχάνεται στις αναπτυγμένες ποικιλίες βαμβακιού;

Beyza Aydın: Ο στόχος μιας αύξησης της απόδοσης έως και 30–40 τοις εκατό δεν είναι μια απλή παρατηρησιακή εκτίμηση. Παράμετροι όπως το μήκος της ίνας, η αντοχή της ίνας, η λεπτότητα, η ομοιομορφία και η σταθερότητα της ποιότητας στο βαμβάκι πρέπει να μετρώνται χρησιμοποιώντας τυποποιημένες μεθόδους δοκιμών. Επομένως, στις γραμμές βαμβακιού που αναπτύξαμε, οι εργαστηριακές αναλύσεις, οι ελεγχόμενες συνθήκες ανάπτυξης, οι φαινοτυπικές παρατηρήσεις και οι δοκιμές ποιότητας κλωστοϋφαντουργίας αξιολογούνται μαζί. Η στοχευμένη αύξηση της απόδοσης δεν βασίζεται σε τυχαία γενετική παρέμβαση, αλλά σε μια προ-σχεδιασμένη στρατηγική στοχευμένης τροποποίησης 16 γονιδίων μέσω CRISPR.

Επίκ. Καθ. Cihan Taştan: Μία από τις σημαντικές πτυχές του έργου είναι ότι οι μετρήσεις πραγματοποιούνται όχι μόνο στο επίπεδο της ίνας του βαμβακιού, αλλά και στα επίπεδα απόδοσης του νήματος και του υφάσματος. Διότι η πραγματική οικονομική και βιομηχανική αξία μιας βελτίωσης που παρατηρείται στην ίνα αναδύεται όταν αντανακλάται στην παραγωγή νήματος και την απόδοση του υφάσματος. Για τη διασφάλιση της αξιοπιστίας των δεδομένων, η ίδια γενετική γραμμή πρέπει να αξιολογείται με επαναλαμβανόμενες αναλύσεις, να συγκρίνεται με ομάδες ελέγχου, να δοκιμάζεται υπό διαφορετικές συνθήκες ανάπτυξης και τελικά να επικυρώνεται με δοκιμές στο χωράφι.

Έμφαση στο «GMO Free Turkish Cotton» (Τουρκικό Βαμβάκι Χωρίς ΓΤΟ)

Η Τουρκία προσπαθεί να καθιερώσει το σήμα «GMO Free Turkish Cotton» σε παγκόσμια κλίμακα. Πώς θα επηρεάσουν οι προσπάθειες γενετικής ενίσχυσης αυτή την αντίληψη για το brand;

Επίκ. Καθ. Cihan Taştan: Αυτό είναι ένα πολύ ευαίσθητο και στρατηγικό θέμα για εμάς. Η αντίληψη για το «GMO Free Turkish Cotton» δημιουργεί σημαντική αξία brand για την Τουρκία στη διεθνή αγορά. Η προσέγγισή μας στην επεξεργασία γονιδίων έχει τη δυνατότητα να ενισχύσει αυτή την αντίληψη παρά να τη βλάψει. Στην κοινή γνώμη, ο όρος ΓΤΟ (GMO) αναφέρεται γενικά στη μεταφορά ενός ξένου γονιδίου από άλλο είδος σε έναν οργανισμό. Ωστόσο, στη δική μας εργασία, ο στόχος δεν είναι η εισαγωγή ξένων γονιδίων στο βαμβάκι· αντίθετα, είναι η ενίσχυση χαρακτηριστικών όπως το μήκος και η αντοχή των ινών μέσω της επεξεργασίας συγκεκριμένων περιοχών εντός του ίδιου του γονιδιώματος του φυτού. Αυτές οι μελέτες δεν έρχονται σε αντίθεση με την αντίληψη του brand «GMO Free Turkish Cotton»· αντίθετα, μπορούν να τοποθετηθούν ως μια τεχνολογία νέας γενιάς που υποστηρίζει το όραμα της Τουρκίας για την παραγωγή καθαρού, ιχνηλάσιμου, εγχώριου και υψηλής ποιότητας βαμβακιού.

Μελλοντικός στόχος: Πιο βιώσιμα και έγχρωμα βαμβάκια

Πώς πιστεύετε ότι η γενετική μηχανική θα δημιουργήσει έναν μετασχηματισμό στον τομέα της κλωστοϋφαντουργίας στο μέλλον;

Επίκ. Καθ. Cihan Taştan & Beyza Aydın: Ένα από τα πιο σημαντικά πλεονεκτήματα της τεχνολογίας CRISPR/Cas9 είναι η προσαρμοστικότητά της όχι μόνο στο βαμβάκι, αλλά και σε διαφορετικά φυτικά είδη και φυσικές πηγές ινών. Επομένως, όσον αφορά τις πρώτες ύλες κλωστοϋφαντουργίας, η γενετική μηχανική θα δημιουργήσει έναν πολύ σημαντικό μετασχηματισμό στο μέλλον. Θα καταστεί δυνατό να αναπτυχθούν φυτά με μακρύτερες ίνες, μεγαλύτερη ανθεκτικότητα, τα οποία θα απαιτούν λιγότερο νερό και χημικά και θα είναι πιο προσαρμόσιμα στις περιβαλλοντικές συνθήκες. Όταν η Τουρκία μπορέσει να αναπτύξει το δικό της υψηλής ποιότητας βαμβάκι, όχι μόνο θα μειώσει τις εισαγωγές πρώτων υλών, αλλά θα επιτύχει και μια ισχυρότερη θέση στις εξαγωγές βαμβακιού, νήματος, υφάσματος και ενδυμάτων υψηλής προστιθέμενης αξίας. Για το λόγο αυτό, βλέπουμε αυτό το έργο όχι μόνο ως ένα γεωργικό έργο, αλλά ως ένα στρατηγικό έργο βιοτεχνολογίας που ανασχεδιάζει την κλωστοϋφαντουργία της Τουρκίας σε γενετικό επίπεδο. Ένας άλλος τομέας στον οποίο στοχεύουμε να εργαστούμε είναι τα γονίδια χρώματος του βαμβακιού. Τα στάδια χρωματισμού και βαφής στον τομέα της κλωστοϋφαντουργίας απαιτούν σημαντική χρήση χημικών, νερού και ενέργειας. Ένα από τα μακροπρόθεσμα οράματά μας είναι να στοχεύσουμε το χρωματικό δυναμικό του βαμβακιού σε γενετικό επίπεδο, επιτρέποντας την απόκτηση συγκεκριμένων χρωματικών χαρακτηριστικών απευθείας κατά τη διάρκεια της διαδικασίας ανάπτυξης του φυτού. Μια τέτοια προσέγγιση μπορεί να συμβάλει στη μείωση των χημικών που χρησιμοποιούνται στις διαδικασίες βαφής κλωστοϋφαντουργικών προϊόντων, στην ανάπτυξη πιο βιώσιμων μοντέλων παραγωγής και στη μείωση των περιβαλλοντικών επιπτώσεων.